BÀI TUYÊN TRUYỀN PHÁP LUẬT: LUẬT TRỢ GIÚP PHÁP LÝ NĂM 2017 VÀ NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG NĂM 2026

Kính thưa các đồng chí và toàn thể Nhân dân!

Trong quá trình sinh sống, lao động và thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình, người dân có thể gặp các vấn đề liên quan đến pháp luật. Đối với người thuộc diện được trợ giúp pháp lý, Nhà nước cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí nhằm giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật.

Luật Trợ giúp pháp lý số 11/2017/QH14 ngày 20/6/2017 quy định về người được trợ giúp pháp lý, tổ chức và người thực hiện trợ giúp pháp lý, hình thức trợ giúp pháp lý, trình tự, thủ tục và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan.

Quốc hội đã thông qua Luật số 05/2026/QH16 ngày 23/4/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý. Luật có hiệu lực từ ngày 01/01/2027.

I. TRỢ GIÚP PHÁP LÝ LÀ GÌ?

Trợ giúp pháp lý là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được trợ giúp pháp lý trong vụ việc trợ giúp pháp lý, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật.

Người thuộc diện được trợ giúp pháp lý và có vụ việc thuộc phạm vi luật định thì không phải trả tiền cho dịch vụ trợ giúp pháp lý.

Các hình thức chủ yếu gồm tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật và đại diện ngoài tố tụng.

II. AI ĐƯỢC TRỢ GIÚP PHÁP LÝ?

Theo quy định của Luật năm 2017, người được trợ giúp pháp lý gồm nhiều nhóm người có hoàn cảnh đặc thù như người có công với cách mạng, người thuộc hộ nghèo, trẻ em, người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và một số nhóm người yếu thế khác theo quy định.

Từ ngày 01/01/2027, Luật sửa đổi, bổ sung năm 2026 mở rộng đáng kể phạm vi người được trợ giúp pháp lý. Người dân cần lưu ý các nhóm mới và mở rộng sau đây:

1. Người có công với cách mạng; cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi liệt sĩ.

2. Người thuộc hộ nghèo, người thuộc hộ cận nghèo.

3. Người nhiễm chất độc da cam.

4. Người khuyết tật.

5. Trẻ em.

6. Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người dân tộc thiểu số rất ít người.

7. Người đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng là người cao tuổi, người bị bạo lực trong vụ việc bạo lực gia đình, người nhiễm HIV.

8. Người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại.

9. Người có khó khăn đột xuất do thiên tai hoặc hỏa hoạn, trong vụ việc liên quan trực tiếp đến việc khắc phục hậu quả.

10. Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi thuộc các trường hợp luật định.

11. Nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng theo quy định.

12. Cá nhân bị thiệt hại mà không thuê người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

13. Người nước ngoài theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định được trợ giúp pháp lý.

14. Người được trợ giúp pháp lý khác theo quy định của pháp luật.

III. NGƯỜI DÂN ĐƯỢC TRỢ GIÚP NHỮNG GÌ?

Người được trợ giúp pháp lý có thể được tư vấn pháp luật; được tham gia tố tụng để bào chữa hoặc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong trường hợp luật quy định; và được đại diện ngoài tố tụng.

Người thuộc diện được trợ giúp pháp lý không phải trả tiền, lợi ích vật chất hoặc lợi ích khác cho người thực hiện trợ giúp pháp lý theo quy định.

IV. MỘT SỐ ĐIỂM MỚI TỪ NGÀY 01/01/2027

Thứ nhất, mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý, trong đó có người thuộc hộ cận nghèo, người nhiễm chất độc da cam, người khuyết tật và một số nhóm đang hưởng trợ cấp xã hội theo điều kiện luật định.

Thứ hai, tăng cường phối hợp giữa cơ quan tiến hành tố tụng với tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý để người thuộc diện trợ giúp pháp lý được biết và tiếp cận quyền của mình.

Thứ ba, tăng cường ứng dụng công nghệ số, kết nối, tích hợp và chia sẻ dữ liệu trợ giúp pháp lý, tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận thông tin.

Thứ tư, quy định về Chi nhánh của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước, phù hợp với điều kiện và nhu cầu trợ giúp pháp lý tại địa phương.

Thứ năm, mở rộng nhóm người có thể làm cộng tác viên trợ giúp pháp lý nếu đáp ứng điều kiện theo luật.

Thứ sáu, tạo điều kiện xử lý kịp thời vụ việc cấp thiết; trong trường hợp cần trợ giúp ngay để tránh ảnh hưởng quyền và lợi ích hợp pháp, hồ sơ, tài liệu còn thiếu có thể được hướng dẫn bổ sung theo quy định.

V. NGƯỜI DÂN CẦN LÀM GÌ KHI CÓ NHU CẦU?

Chủ động tìm hiểu mình có thuộc diện được trợ giúp pháp lý hay không.

Nếu thuộc diện được trợ giúp pháp lý, liên hệ Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước hoặc tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý để được hướng dẫn.

Cung cấp trung thực thông tin, tài liệu liên quan đến vụ việc và giấy tờ chứng minh thuộc diện được trợ giúp pháp lý.

Không vì khó khăn về kinh tế hoặc thiếu hiểu biết pháp luật mà từ bỏ quyền và lợi ích hợp pháp của mình; khi có vấn đề pháp lý, cần tìm đến đúng cơ quan, tổ chức để được hướng dẫn.

VI. CƠ QUAN VÀ NGƯỜI THỰC HIỆN TRỢ GIÚP PHÁP LÝ

- Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước (thuộc Sở Tư pháp các tỉnh, thành phố);

- Trợ giúp viên pháp lý;

- Luật sư, tổ chức hành nghề luật sư, cộng tác viên TGPL tham gia theo hợp đồng hoặc đăng ký.

VI. THỦ TỤC YÊU CẦU TRỢ GIÚP PHÁP LÝ

1.Người có yêu cầu TGPL nộp đơn yêu cầu (hoặc trình bày trực tiếp) tại Trung tâm TGPL Nhà nước hoặc chi nhánh, điểm TGPL lưu động.

2.Kèm theo giấy tờ chứng minh thuộc diện được TGPL.

3.Cơ quan TGPL sẽ xem xét, cấp Giấy chứng nhận TGPL và phân công người thực hiện.

4.Không thu bất kỳ khoản phí nào.

VII. THÔNG TIN LIÊN HỆ

1. Tổng đài tư vấn pháp luật (miễn phí): 1900 599 886 (Cục Trợ giúp pháp lý – Bộ Tư pháp).

2. Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Hưng Yên

Địa chỉ: số 19, đường An Vũ, Phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên

Điện thoại liên hệ: 0221.3691.666

Kính thưa các đồng chí và toàn thể Nhân dân!

Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 và Luật sửa đổi, bổ sung năm 2026 tiếp tục khẳng định chính sách của Nhà nước trong bảo đảm quyền tiếp cận công lý và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, nhất là những người thuộc nhóm yếu thế.

Đề nghị cán bộ, công chức, các thôn, các tổ chức chính trị - xã hội và toàn thể Nhân dân trên địa bàn xã quan tâm tìm hiểu, tuyên truyền và thực hiện đúng quy định về trợ giúp pháp lý; chủ động hướng dẫn, giới thiệu người thuộc diện được trợ giúp pháp lý đến tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý khi có nhu cầu.